Acının ardından bir yıl

(ONURCAN UYGUR - YURT)

Soma’da insan hayatını hiçe sayarak daha fazla kömür için çalıştırılan, sömürülen işçiler 13 Mayıs saat 15.10’da yeraltından bir daha çıkamadılar. Soma’da AKP iktidarının karanlık yüzü bir kez daha ortaya çıkmıştı. Dönemin Enerji Bakanı Taner Yıldız, Soma AŞ’yi örnek göstermiş, Cumhurbaşkanı Erdoğan, ‘ Madenciliğin yapısında var. Fıtratında kaza var, bunlar olağan şeyler” demiş ve Başbakanlık danışmanı Yusuf Yerkel’de Soma’da başbakanı protesto eden vatandaşı tekmelemişti.

Soma faciası, 13 Mayıs 2014'te Türkiye’nin Manisa ilinin Soma  ilçesindeki kömür madeninde çıkan yangın nedeniyle 301 madencinin ölümüyle sonuçlan madencilik kazası olarak Türkiye Cumhuriyeti tarihine kara leke olarak not düştü. Facia, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en çok can kaybı ile sonuçlanan iş ve madencilik kazası olarak kayıtlara geçti. Soma Holding şirketlerinden Soma Kömür İşletmeleri A.Ş tarafından işletilen maden ocağında, patlamaya elektrikli ekipmanların sebep olduğundan şüphelenildi. Yangın, vardiya değişimi sırasında meydana geldi ve 787 işçi patlama sırasında yer altında kaldı. Resmi rakamlara göre toplamda 301 kişinin hayatını kaybettiği kazanın üzerinden tam 1 yıl geçti.

Facia saat 15.10’da başlamıştı

Kömür madeninde vardiya değişimi sırasında, 787 işçinin bulunduğu maden giriş kısmının 400 metre altında, saat 15:10 civarında elektrik panosundan kaynaklandığı düşünülen bir yangın çıkmıştı. Kömür madeninin 2 kilometrelik galerisinde çıkış kısmına yakın olan işçiler dışarı çıkmayı başarmış, ancak yaklaşık 300 işçi, çıkan yangın sebebiyle 800 metre derinlikte mahsur kalmıştı.  Yangının etkisiyle maden ocağına zehirli duman dolmuş ve elektriklerin kesik olması sebebiyle madende bulunan asansörler çalıştırılamamıştı. İlk olarak çevredeki bir maden ocağından gelen tahliye ekibi kurtarma çalışması başlatmıştı. 4 gün süren arama ve kurtarma çalışmaları sonunda işçilerin cansız bedenine ulaşılmıştı.

Yıldız, 8 saat sonra Soma’da

Enerji Bakanı Taner Yıldız facianın gerçekleştikten 8 saat sonra olay yerine gelmiş ve madenciler tarafından büyük bir tepkiyle karşılanmıştı. Maden kazasında yaşamını yitiren işçilerden 17'sine yapılan otopsiler sonucu, ölüm nedenlerinin karbonmonoksit gazına bağlı zehirlenme olduğu açıklandı. Enerji Bakanı Taner Yıldız, 15 Mayıs'ta akşam saatlerine doğru yaptığı açıklama ile ölü sayısının 283'e yükseldiğini söyledi. Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.,15 Mayıs gecesi olayla ilgili olarak şu açıklamayı yaptı: "Ne yazık ki işletmemizde mühendislik ve teknik olarak bugüne kadar görülmeyen ve açıklanamayan yangın vuku bulmuştur. Her türlü emniyet tedbirinin alınmasına rağmen normal şartlardan daha hızlı bir şekilde yayılan yangının nedeni, detaylı incelemeden sonra anlaşılabilecektir” diye açıklanmalarda bulunmuştu.

Teftiş edilmiş, örnek gösterilmişti

Soma Eynez bölgesindeki maden, Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından Eylül 2009'da Ciner Grubu 'ndan devir alındı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından açıklanan bilgilere göre Soma Kömür İşletmeleri AŞ, 2012 yılında 2 kez, 2013 yılında 2 kez, 2014 yılında ise 13, 14, 17 ve 18 Mart'ta iş sağlığı ve iş güvenliği yönünden teftiş edilmiş, mevzuata aykırı bir durum olmadığı belirlenmişti. İşyerinde 25 Temmuz 2013'ten bu yana 9 iş güvenliği uzmanı ve 3 işyeri hekimi çalıştığı belirtildi. Enerji Bakanı Taner Yıldız, Temmuz 2013'te aynı işletmenin farklı bir ocağının açılışını yapmış, örnek bir işletme olduğunu belirtmişti.

Erdoğan, “ Kaza madenciliğin fıtratında var”

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan bir polis ordusuyla Soma’ya gitmişti. Soma’da büyük bir tepkiyle karşılanan Erdoğan, “Bunlar olağan şeylerdir. Literatürde iş kazası denilen bir olay vardır. Bunun yapısında fıtratında bunlar var. Hiç kaza olmayacak diye bir şey yok” demişti.  Soma’da OHAL ilan edildi. Aynı gün madenci yakınını tekmeleyen Başbakanlık danışmanı Yusuf Yerkel’in sırtı sıvazlanmıştı.

Soma’nın yangını tüm ülkedeydi

İstanbul Taksim'de, Ankara'nın Kızılay semtinde, İzmir Alsancak’ta Soma'da yaşanan maden faciasını protesto eden eylemcilere polis müdahale etmişti. İzmir’de 17 Mayıs gecesi, Soma'da hayatını kaybedenler için toplanan ve Talatpaşa Bulvarı Kıbrıs Şehitleri girişini kapatan protestocu gruba, çevik kuvvet polisi müdahale etmişti. İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi önünde, öğrenciler tarafından Soma'da yaşanan facia protesto etmiş ve maden ocağının işletmecisi Soma Holding'in İstanbul, Levent  semtindeki ofisi önünde protestolar gerçekleştirilmişti.

Kulüplerden Soma’ya yardım

Galatasaray resmî sitesi aracılığıyla yaptığı açıklama ile futbol takımının ileriki dönemlerde yapacağı özel maç gelirlerinin Soma'daki yardıma muhtaç ailelere bağışlanacağını duyururken, Soma'ya 2 TIR dolusu su, çorba ve kuru gıda yardımında bulunmuştu. Fenerbahçe 15 Mayıs'ta resmî sitesinden yayınladığı açıklamada, kulüp olarak Somalı çocukların eğitim masraflarını üstleneceklerini duyururken, oluşturulacak burs havuzu ile ilk etapta 100 çocuğun 5 yıl süreyle eğitim masraflarının karşılanacağı ve şu anda 1.800.000 lira bütçe ayrıldığı belirtilmişti.