İzmir’de 120 bin binanın deprem envanteri çıkarıldı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020 depreminin ardından kentin olası depremlere karşı hazırlıklarını sürdürüyor. Zemin araştırmaları, yapı stoğunun incelenmesi, Deprem Master Planı ve afet öncesi hasar tahmin sistemi bu çalışmaların başlıca başlıklarını oluşturuyor.

Belediyenin Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar, yer altı yapısının incelenmesinden afet anında müdahale ekiplerine destek sağlayacak dijital sistemlere kadar uzanıyor.

Konak ve Bayraklı’da zemin sondajları sürüyor

Bornova ve Karşıyaka’da tamamlanan sismik mikrobölgeleme çalışmalarının ardından incelemeler Konak ve Bayraklı hattında devam ediyor. Yaklaşık bir ay önce Konak’ta başlayan saha çalışmalarında, Göztepe Stadı ile Konak İskelesi arasındaki bölgede 40 ayrı sondaj noktası tamamlandı.

Sondaj ve ölçümlerle yer altı tabakalarının direnci, anakaya derinliği ve zeminin deprem sırasındaki davranışı araştırılıyor.

Belediye verilerine göre kent genelinde 1 milyon 113 bin hektarlık alanda 1/25 bin ölçekli imar planlarına esas jeolojik etüt tamamlandı. Ayrıca 25 bin hektarı aşkın alanda mikrobölgeleme ve jeoteknik raporlar hazırlanarak onaylandı.

Karşıyaka’da olası diri fay hatlarının incelenmesi amacıyla dört ayrı paleosismolojik hendek açıldı. Bu çalışmalar kapsamında sıvılaşma riskleri ve zemin periyotları da hesaplandı.

ZF sınıfı zeminler için özel mühendislik kriterleri

Karşıyaka’da, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde standart hesaplama parametreleri bulunmadığı belirtilen ZF sınıfı zeminlere yönelik özel bir çalışma yürütülüyor.

Belediyenin aktardığına göre Türkiye’de ilk kez uygulanan bu modelle, söz konusu zeminlerde deprem yükünün hesaplanmasına yönelik bölgesel kriterler geliştiriliyor. Çalışmadan elde edilecek verilerin, bu alanlarda yapılacak binaların mühendislik standartlarının belirlenmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Üç ilçede 120 bin yapının envanteri çıkarıldı

İzmir’de deprem riskini azaltmaya yönelik çalışmaların bir diğer ayağını bina envanteri oluşturuyor. Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’da yaklaşık 120 bin yapının durum tespit envanteri hazırlandı.

Bu taramayla binaların mevcut durumunun kayıt altına alınması ve ayrıntılı mühendislik incelemesi gerektiren yapıların belirlenmesi amaçlanıyor. İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) doğrultusunda veri tabanının diğer ilçelere de yayılması planlanıyor.

30 Ekim depremi sonrasında vatandaşların başvurusu üzerine ön incelemesi yapılan binalarda da süreç devam ediyor. Mühendislik riski taşıdığı belirlenen binaların sahiplerine resmî tebligatlar iletildi.

Kat maliklerinden 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti veya Bina Deprem Yönetmeliği’ne uygun performans analizi yaptırmaları istendi. Belirlenen yasal süre içinde işlem başlatılmayan binalar için belediyenin yetkileri kapsamında resen risk tespiti süreci işletiliyor.

Deprem Master Planı Dokuz Eylül Üniversitesi ile hazırlanıyor

İzmir’in uzun vadeli afet stratejisini belirlemesi hedeflenen Deprem Master Planı için çalışmalar sürüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi akademisyenleri ile belediyenin teknik birimlerinin birlikte yürüttüğü çalışmada kentin deprem tehlikesi, mevcut bina durumu, kritik altyapı hatları, ulaşım ağları ve afet sonrası toplumsal direnç başlıkları ele alınıyor.

Planın tamamlanmasıyla kentsel dönüşüm, altyapı yenileme ve öncelikli müdahale bölgelerine ilişkin çalışmaların bilimsel bir takvime bağlanması hedefleniyor.

Deprem ön hasar tahmin sistemi kuruluyor

İzmir Büyükşehir Belediyesi, olası bir depremin etkilerini önceden değerlendirmek amacıyla Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi üzerinde de çalışıyor.

Coğrafi bilgi sistemleri altyapısıyla geliştirilen proje, farklı büyüklükteki deprem senaryolarına göre binalarda oluşabilecek hasar oranlarını, olası yol kapanmalarını ve içme suyu ile kanalizasyon hatlarında meydana gelebilecek kopmaları hesaplamayı amaçlıyor.

Merkezdeki 11 pilot ilçede test edilen sistemin zamanla 30 ilçenin tamamına entegre edilmesi planlanıyor. Böylece afet anında acil müdahale ekiplerinin saha erişimi ve müdahale planlaması için veri desteği sağlanması hedefleniyor.

2026’nın ilk 10 ayında 19 bin 664 kişiye ulaşıldı

Afet hazırlıklarının toplumsal boyutunda eğitim ve tatbikatlar da sürdürülüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Afet İşleri Dairesi, 2025 yılı boyunca yaklaşık 7 bin 500 kişiye ulaştı. 2026’nın ilk 10 ayında ise eğitim ve tatbikatlara katılanların sayısı 19 bin 664 oldu.

Ekim 2026 verilerine göre düzenlenen 120 eğitim programına 17 bin 821 kişi, 43 tatbikata ise 1.843 kişi katıldı.

Eğitimler okul öncesi yaş grubundan başlayarak engelliler, yaşlılar ve kadınlar gibi farklı grupların ihtiyaçlarına göre hazırlanıyor. Programlarda güvenli tahliye, afet sırasında doğru davranış biçimleri ve temel ilk yardım bilgileri aktarılıyor.

Belediye personeline yönelik tatbikatlarla kurumun saha müdahale kapasitesi de test ediliyor. Ayrıca toplanma alanları, geçici barınma noktaları ve lojistik koordinasyon planları düzenli olarak güncelleniyor.